1. Trang chủ
  2. Tin Tức
  3. HIỂU ĐÚNG VỀ PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC STEM?

HIỂU ĐÚNG VỀ PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC STEM?

Phương pháp giáo dục STEM là gì? Để làm rõ vấn đề này, ông Nguyễn Thành Hải có bài viết phân tích về vấn đề này. Xin chia sẻ với các bạn.

Tình hình giáo dục STEM hiện nay

Những năm gần đây ở Việt Nam có nhiều chương trình học, nhiều trung tâm sử dụng đến thuật ngữ “STEM”. Những câu nói như “chúng tôi có chương trình giáo dục STEM”, “chúng tôi dạy STEM”, “các học sinh tham gia vào cuộc thi STEM”; “các em chuẩn bị cho lễ hội STEM”…. xuất hiện ngày càng nhiều. Chúng như một trào lưu. Nhưng khi tìm hiểu kỹ, tôi thấy mọi người dùng từ STEM theo cách hiểu khác nhau, thậm chí trái ngược nhau.

Phương pháp giáo dục STEM

Để làm rõ vấn đề thuật ngữ STEM, tôi xin phân tích dựa vào góc nhìn từ các chương trình giáo dục STEM tại Mỹ, nơi khởi nguồn của ý tưởng giáo dục STEM.

Phương pháp giáo dục STEM là gì?

Lưu ý: Để hiểu rõ hơn về giáo dục STEM, bạn có thể tham khảo thêm bài viết sau: Giáo dục STEM là gì? Cách ứng dụng chúng vào thực tế

Lịch sử của định nghĩa STEM

Trước tiên, thuật ngữ STEM là chữ viết tắt bằng tiếng Anh của bốn chữ: Science (Khoa học), Technology (Công nghệ), Engineering (Kỹ thuật) và Mathematics (Toán). Ban đầu, thuật ngữ STEM được viết “STEM fields”. Chúng được xuất hiện trong các văn bản về ngân sách đầu tư giáo dục và cấp visa nhập cư tại Mỹ. Về sau, STEM được viết đi kèm với các từ khác như: “STEM education”, “STEM workforce” (nguồn nhân lực trong lĩnh vực STEM), “STEM learning” (học trong lĩnh vực STEM), “STEM careers” (các ngành nghề trong lĩnh vực STEM), “STEM curriculum” (khung chương trình dạy học STEM),…

Nền tảng của phương pháp giáo dục STEM chính là giáo dục khoa học (Science education). Tại Mỹ, giáo dục khoa học được xem là ngành khoa học nghiên cứu cơ bản. Chương trình này xây dựng các chương trình giáo dục chính quy (formal) và không chính quy (informal). Chúng bắt đầu từ giáo dục mầm non đến đại học. Trong khí đó, Việt Nam chúng ta chưa có ngành nào nghiên cứu về giáo dục khoa học.

Định nghĩa phương pháp giáo dục STEM theo NSTA

Tổ chức uy tín nhất hiện nay trong lĩnh giáo dục khoa học trên thế giới là NSTA. Tổ chức này được thành lập năm 1944. NSTA đã đề xuất ra khái niệm về phương pháp giáo dục STEM (STEM education) với cách định nghĩa ban đầu như sau:

STEM education is an interdisciplinary approach to learning where rigorous academic concepts are coupled with real-world lessons as students apply science, technology, engineering, and mathematics in contexts that make connections between school, community, work, and the global enterprise enabling the development of STEM literacy and with it the ability to compete in the new economy. (Tsupros, Kohler, & Hallinen, 2009).

Tạm dịch:

Giáo dục STEM là một cách tiếp cận liên ngành trong quá trình học, trong đó các khái niệm học thuật mang tính nguyên tắc được lồng ghép với các bài học trong thế giới thực, ở đó các học sinh áp dụng các kiến thức trong khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán vào trong các bối cảnh cụ thể.

Từ định nghĩa trên, có 3 đặc điểm quan trọng khi nói về phương pháp giáo dục STEM:

1. Tiếp cận liên ngành

Xin lưu ý “liên ngành” khác với “đa ngành”. “Liên ngành” thể hiện sự kết nối và bổ trợ lẫn nhau trong các ngành. Do vậy, nếu một chương trình học, một trường học chỉ có nhiều môn, nhiều giáo viên dạy các ngành khác nhau mà không có sự kết nối và bổ trợ lẫn nhau thì chưa được gọi là giáo dục STEM.

Tiếp cận liên ngành trong giáo dục STEM

2. Lồng ghép kiến thức với thực tế

STEAM thể hiện tính thực tiễn, áp dụng kiến thức trong việc giải quyết các vấn đề thực tế. Ở đây, không còn rào cản của việc học kiến thức lý thuyết với thực hành. Do vậy, phương pháp giáo dục STEM nhất thiết phải hướng đến các hoạt động thực hành. Người học phải vận dụng kiến thức để tạo ra sản phẩm hoặc giải quyết các vấn đề của thực tế.

3. Kết nối trường học, cộng đồng và tổ chức

Đây là kỷ nguyên của thế giới phẳng, cách mạng công nghiệp 4.0. Do vậy, quá trình giáo dục STEM không chỉ hướng đến vấn đề cụ thể của địa phương. Bạn phải đặt vấn đề trong mối liên hệ với bối cảnh kinh tế toàn cầu.

Tóm lại:

Giáo dục STEM là một cách tiếp cận liên ngành, cụ thể có bốn lĩnh vực: Khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học. Phương pháp giáo dục STEM giúp học sinh nhận thấy được tầm quan trọng của các kiến thức này. Ngoài ra, chúng hướng vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề. Chương trình giáo dục này tại Mỹ khá đa dạng và được dạy theo chủ đề. Không chỉ dạy làm robot mới được xem là giáo dục STEM. Các trò chơi làm mô hình núi lửa, làm bong bóng bay, làm chong chóng quay… cũng có thể là STEM. Mặc dù chỉ là các trò chơi đơn giản, nhưng chúng được xây dựng có hệ thống, có sự kết nối các nhóm kiến thức với nhau.

Làm mô hình trò chơi STEM đơn giản

Mục đích của phương pháp giáo dục STEM

Mục đích ở đây không phải để đào tạo ra các nhà khoa học, nhà toán học, kỹ sư. Mục đích chính của chúng là truyền cảm hứng trong học tập cho trẻ. Trẻ phải thấy được mối liên hệ giữa các kiến thức. Đồng thời, các em phải nhận thức được kiến thức STEM ảnh hưởng đến sự phát triển của xã hội như thế nào. Các kỹ năng thực hành khoa học và kỹ thuật cũng giúp trẻ giải quyết vấn đề thực tế.

>>> Chưa biết xây dựng chương trình giáo dục STEM trung học như thế nào? Tham khảo ngay Cách xây dựng bài giảng STEM tại trường trung học

Một số lưu ý khác về phương pháp giáo dục STEM

Khi nói về thuật ngữ STEM, chúng ta phải thận trọng trong cách dùng từ. Nếu áp dụng chương trình dạy, học sinh được vận dụng các kiến thức đa dạng khác nhau trong bốn lĩnh vực của STEM, chúng ta nên dùng thuật ngữ “giáo dục tích hợp STEM” hoặc “giáo dục liên môn STEM” thay vì chỉ nói chung là “giáo dục STEM”. Cách nói này sẽ thấy được đặc điểm và các giá trị cốt lõi của chương trình STEM đó là sự kết nối giữa các kiến thức và môn học. Còn nếu chương trình học chỉ là ghép bốn bộ môn trên lại với nhau, không kết nối và hỗ trợ nhau, thì nên dùng là “chương trình học các môn STEM”.

Để có một chương trình giáo dục tích hợp STEM đạt chất lượng cao, việc đầu tiên phải xây dựng một nền móng vững chắc về giáo dục khoa học, dựa vào bộ tiêu chuẩn khoa học NGSS, tránh trường hợp cắt ghép cơ học ở các môn học, tổ chức rời rạc, không giúp học sinh phát triển nhận thức và kỹ năng liên ngành. Phương pháp giáo dục STEM thật sự không phải biến học sinh để trở thành nhà khoa học, kỹ sư mà là chuẩn bị cho công dân toàn cầu thế hệ mới.

Nguyễn Thành Hải

Thành viên hiệp hội NSTA và NARST

Nghiên cứu sinh tiến sĩ ngành Giáo dục Khoa học

Viện Nghiên cứu Giáo dục STEM

ĐH Missouri, Mỹ

Tags: ,
3 Bình luận

Những bài liên quan

3 Bình luận. Leave new

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Fill out this field
Fill out this field
Vui lòng nhập địa chỉ email hợp lệ.
You need to agree with the terms to proceed

Menu